Çorum Veteriner Hekimleri Odası Başkanı Arif Akar,
kurbanlıklarla ilgili açıklamalarda bulundu.
Kurban Bayramı sayılı
günler kala açıklamalarda bulunan Çorum Veteriner Hekimleri Odası Başkanı Arif
Akar, kurbanlık hayvanların nasıl olması, nasıl seçilmesi ve kesimde nelere
dikkat edilmesi konusunda açıklamalarda bulundu.
Akar, ayrıca kurban
etinde görülecek bir olumsuzlukta mutlaka bir veteriner hekime danışılması
gerektiğinin de altını çizdi.
Kurbanlık hayvanların
eziyetsiz ve doğru bir şekilde kesilmesinin önemine dikkat çeken Akar şunları
söyledi:
“Kurban, dini bir vecibedir. Ve kurban
kesecek kişiler, kurbanla ilgili dini vecibeleri yerine getirmek zorundadır.
Kurbanın acı çektirmeden, çevreyi kirletmeden sağlıklı ve hijyenik bir şekilde
kesimi, insan sağlığının ve hayvan sağlığının korunması için alınacak tedbirler
de kurbanla ilgili dini vecibelerin bir parçasıdır. Halkımız, kurban vazifesini
sağlıklı bir şekilde yerine getirerek, dini vecibelerini ifa etmenin huzurunu
yaşamak istemektedir.
Her yıl kurban Bayramı öncesi ve
sonrasında basında yer alan ve kurbanın amacına uygun olmayan görüntüler,
kurban kesenleri ve tüm kamuoyunu rahatsız etmektedir. Ancak; Son yıllarda
basına yansıyan bu olumsuz olayların büyük ölçüde azaldığını memnuniyetle
görmekteyiz. Bu nedenle, Veteriner
Hekimleri olarak, her yıl kurbanlık alınması sırasında, kurbanın kesimi
esnasında, etlerin muhafazasında ve kurban atıklarının bertaraf edilmesinde,
halk sağlığı açısından dikkat edilmesi gerekli hususular, kurban öncesi kamuoyu
ile paylaşılmaktadır.
Kurban Bayramında, kesilen hayvan
sayıları, kesin rakam olarak bilinememekle birlikte, yaklaşık olarak 1.000.000
Büyük Baş ve 2.500.000 Küçük Baş hayvanın nakli ve kesimi yapılmaktadır. Bu
miktar, ülkemizde yıllık olarak kesilen hayvan miktarının % 25-30 una tekabül
etmektedir. Bu kadar sayıda hayvanın 3 gün gibi kısa sürede nakledilmesi ve
kesilmesi, gerekli tedbirler alınmadığı ve gerekli alt yapı oluşturulmadığı
takdirde, insan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevre ile ilgili önemli sorunları da
beraberinde getirmektedir. Bu konuda, kurban kesenlere de önemli görevler
düşmektedir.
İnsanlarda görülen hastalıkların % 61i
hayvan kökenlidir. Bunun yanında, insan sağlığı açısından gıdaların ortaya
koyduğu riskin de % 90 ı hayvansal kökenli gıdalardan kaynaklanmaktadır. Bu
nedenle, hayvan ve hayvansal ürünlerden gelebilecek bu tehlikelerin azaltılması
veya ortadan kaldırılması açısından, kesilen hayvanın sağlıklı olması ve
veteriner hekim muayenesi önemlidir.
Veteriner hekim kontrolü dışında
yetiştirilen, sevki yapılan, satışa sunulan ve kesilen hayvanlar, bulaşıcı ve
salgın hayvan hastalıklarının yayılma riskini arttırmakta ve bu hayvanlardan
elde edilen etler insan sağlığı açısından önemli riskler oluşturmaktadır.
Kurbanlık hayvan satışlarının büyük çoğunluğu, hayvan pazarları veya kurbanlık
satış yerlerinde yapılmaktadır. Bu yerlerde yapılacak etkili veteriner hekim
denetimleri, hayvan sağlığı ve halk sağlığı açısından riskleri önemli ölçüde
bertaraf edecektir. Bununla birlikte, yeteri miktarda da “Geçici Kurban Kesim
Yerleri” oluşturmalıdırlar.
Kurban kesecek ve kurban eti tüketecek kişilerin;
Kurbanlıkların seçimi, kesimi ve kesim sonrasında insan ve hayvan sağlığı
açısından dikkat etmeleri gereken hususları, çevrenin kirletilmemesi ve hayvan
refahı konularında alınması gereken tedbirler ve etlerin muhafazası ile ilgili
bilgi sahibi olmaları gerekir.
Son yıllarda iyi bir kamuoyu oluşmasına
ve olumlu gelişmeler yaşanmasına karşılık, kurban kesim şartları, hayvan
refahı, gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından hala önemli riskler
yaşanmaktadır.
KURBANLIK ALIP, KENDİLERİ KESECEK KİŞİLERİN DİKKAT
ETMESİ GEREKLİ HUSUSLAR;
Kurbanlık
Hayvanların Satın Alınacağı Yerler;
Kurbanlık hayvanlar, hayvan pazarları,
hayvan borsaları veya Kurban Hizmetleri Komisyonu’nca belirlenen kurbanlık
satış yerlerinden veya doğrudan hayvancılık işletmesinden alınmalıdır.
Buraların dışındaki yerlerden kurban alınmamalıdır.
Aranacak
Belgeler
Büyük baş hayvanlarda;
- Hayvanın, Tarım
ve Orman Bakanlığında kayıtlı olduğunu gösteren, kulak küpelerinin olmasına,
- Veteriner hekim tarafından muayene edilerek sevk
edildiğini gösteren, veteriner sağlık raporu ve hayvanların pasaportlarının
olmasına,
Küçükbaş hayvanlarda;
- Kulak küpelerinin ve veteriner sağlık raporunun
olmasına dikkat etmeliyiz.
Kurbanlık
Hayvanın Seçimi
- Hayvanın besi durumu (kondüsyonu) iyi olmalı
- Gebe olmamalı
- Yeni doğum yapmış olmamalı
- Büyükbaş hayvanlar 2 yaşından küçük olmamalı
Hastalık belirtisi sayılan;
a- Yüksek ateşi olmamalı
b- Tüyleri karışık ve mat olmamalı
c- Bakışları ve dış görünümü cansız olmamalı
d- Pis kokulu ishal ve burun akıntısı olmamalı
e- Çevreye karşı aşırı tepkili veya çok duyarsız olmamalı
f- Vücudun çeşitli yerlerinde şişlikler
olmamalıdır.
Kurbanlıkların Kesimi
Kurbanlık hayvanların kesimleri için
öncelikli tercihimiz, veteriner hekim kontrolü yapılan ve hijyen şartları çok
daha iyi olan, Bakanlıktan ruhsat almış mezbaha ve kombinalar veya geçici kesim
yerleri olarak düzenlenen yerler olmalıdır. Kesim yapılacak yerler temiz ve
serin olmalı ve buralarda bol miktarda su bulunmalıdır. Kesim işlemi, mümkün
olduğunca hayvanlar askıya alınarak yapılmalıdır. Böylece kesme ve yüzme
işleminin daha temiz ve sağlıklı bir şekilde yapılması yanında kanın akması da
daha iyi sağlanacaktır.
Kesimde
Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
- Kesim yeri temiz olmalı ve akan su
bulunmalıdır.
- Kesim yapan kişinin sağlıklı ve temiz
olması gerekir. Elinde kesik veya yara varsa hijyenik eldiven kullanmalıdır.
- Bıçaklar sık sık temizlenmelidir.
- Hastalıklı doku ve organların kesimi
sırasında kirlenen bıçaklar dezenfekte edilmelidir.
- Hayvanın tutulup yatırılma veya askıya
alma işlemleri bekletilmeden en kısa sürede yapılmalıdır.
- Kesim mümkünse askıya alarak
yapılmalıdır.
- İç organlar yüzme işini takiben en kısa
sürede çıkarılmalıdır.
- Yutak boşaltılmalı, mide-bağırsak, safra
ve idrar kesesi ve üreme organları çıkarılmalı, memeler karkastan
uzaklaştırılmalıdır.
- Kesim sırasında kan, bağırsak içeriği
gibi maddelerle çevrenin kirlenmesi engellenmelidir
- Tüketilecek sakatatlar temiz bir şekilde
çıkarılmalıdır.
- Kurban atıkları çöp varillerine ve
gelişi güzel çevreye atılmamalı, kanalizasyon kanallarına dökülmemelidir. Çevre
temizliği ve halk sağlığı açısından bu tür atıklar
sokak hayvanlarının erişemeyeceği şekilde derin çukurlara gömülmelidir.
Kurban Etlerinin Muhafazası
Et ve et ürünleri bakterilerin çoğalmaları için son
derece uygun bir ortam niteliğindedir. Uygun koşullarda bir bakteri 12 saatte
16 milyara ulaşabilmektedir. Bu durum hafif bir bakteri yüküne sahip bir etin
iyi muhafaza edilmediği takdirde bir gece sonra insan sağlığı açısından ne
derece büyük bir tehlikeye dönüşebileceği konusunda fikir vermektedir.
Kurban etleri, parçalar halinde temiz
kaplara konulmalı ve önce güneş görmeyen serin bir yerde 5-6 saati geçmeyecek
şekilde bekletilerek etin sıcaklığının düşmesi sağlandıktan sonra buzdolabına
kaldırılmalıdır.
Kurbanlık etler henüz kesim sıcaklığında
iken buzdolabına poşet içinde veya hava alamayacak bir durumda büyük parçalar
halinde üst üste konulursa, buzdolabı ısısı etin iç kısımlarını soğutmaya
yetmez. Bu nedenle etin hava almayan kısımlarında çok kısa sürede (2. gün)
bozulma ve kokuşma hatta yeşillenme görülür. Böyle kısımlar kesinlikle
tüketilmemeli atılmalıdır.
Kurbanlık etin dayanma süresi, kesim
kalitesi ve et parçasının büyüklüğüne göre değişmekle beraber normal buzdolabı
koşullarında 5 veya 6 gündür. Bu süre kıymada genellikle 3 gündür. Eğer daha
uzun süreli muhafaza düşünülüyorsa etler derin dondurucuda -18 derecede
muhafaza edilmelidir.
Diğer
önemli bir husus da;
Ülke olarak Önemli bir miktarda döviz
ödeyerek deri ve bağırsak ithali yaptığımız halde, kurban derilerinin gerektiği
şekilde muhafaza edilmemesi, bağırsakların toplanmaması nedeniyle bu tür yan
ürünlerin tam anlamıyla değerlendirilememesi sonucu önemli ölçüde ekonomik
kayıplar yaşanmaktadır. Bu nedenle, deri ve bağırsakların, toplama ekipleri
gelene kadar tuzlanarak, düzgün bir şekilde muhafazaları sağlanmalıdır.
Bu vesileyle, Çorum Veteriner Hekimleri
Odası olarak, bütün Türk İslam âleminin Kurban Bayramını kutlar, saygılar
sunarım.
